跳到主要内容

2025-2026学年上学期期中

2025-2026学年上学期期中试卷(含答案)​

一、​

  1. 计算四阶行列式 DD:

    D=∣1232120−510124312∣D = \begin{vmatrix} 1 & 2 & 3 & 2 \\ 1 & 2 & 0 & -5 \\ 1 & 0 & 1 & 2 \\ 4 & 3 & 1 & 2 \end{vmatrix}
    解:
    D=∣1232120−510124312∣.D = \left| \begin{matrix} 1 & 2 & 3 & 2 \\ 1 & 2 & 0 & -5 \\ 1 & 0 & 1 & 2 \\ 4 & 3 & 1 & 2 \end{matrix} \right|.

    作行变换:

    R2←R2−R1,R3←R3−R1,R4←R4−4R1.\begin{aligned} R_2 &\leftarrow R_2 - R_1, \\ R_3 &\leftarrow R_3 - R_1, \\ R_4 &\leftarrow R_4 - 4R_1. \end{aligned}

    得到:

    D=∣123200−3−70−2−200−5−11−6∣.D = \left| \begin{matrix} 1 & 2 & 3 & 2 \\ 0 & 0 & -3 & -7 \\ 0 & -2 & -2 & 0 \\ 0 & -5 & -11 & -6 \end{matrix} \right|.

    沿第一列展开:

    D=∣0−3−7−2−20−5−11−6∣.D = \left| \begin{matrix} 0 & -3 & -7 \\ -2 & -2 & 0 \\ -5 & -11 & -6 \end{matrix} \right|.

    继续计算三阶行列式:

    D=0⋅∣−20−11−6∣−(−3)∣−20−5−6∣+(−7)∣−2−2−5−11∣=3((−2)(−6)−0⋅(−5))−7((−2)(−11)−(−2)(−5))=3⋅12−7⋅(22−10)=36−84=−48.\begin{aligned} D &= 0 \cdot \left| \begin{matrix} -2 & 0 \\ -11 & -6 \end{matrix} \right| - (-3) \left| \begin{matrix} -2 & 0 \\ -5 & -6 \end{matrix} \right| + (-7) \left| \begin{matrix} -2 & -2 \\ -5 & -11 \end{matrix} \right| \\ &= 3 \bigl( (-2)(-6) - 0 \cdot (-5) \bigr) - 7 \bigl( (-2)(-11) - (-2)(-5) \bigr) \\ &= 3 \cdot 12 - 7 \cdot (22 - 10) \\ &= 36 - 84 \\ &= -48. \end{aligned}

    因此,

    D=−48.\boxed{D = -48}.

  2. 证明

    ∣abcdaa+ba+b+ca+b+c+da2a+b3a+2b+c4a+3b+2c+da3a+b6a+3b+c10a+6b+3c+d∣=a4\begin{vmatrix} a & b & c & d \\ a & a + b & a + b + c & a + b + c + d \\ a & 2a + b & 3a + 2b + c & 4a + 3b + 2c + d \\ a & 3a + b & 6a + 3b + c & 10a + 6b + 3c + d \\ \end{vmatrix} = a^4
    解:

    设

    D=∣abcdaa+ba+b+ca+b+c+da2a+b3a+2b+c4a+3b+2c+da3a+b6a+3b+c10a+6b+3c+d∣D = \left| \begin{matrix} a & b & c & d \\ a & a+b & a+b+c & a+b+c+d \\ a & 2a+b & 3a+2b+c & 4a+3b+2c+d \\ a & 3a+b & 6a+3b+c & 10a+6b+3c+d \end{matrix} \right|

    对行列式作初等行变换:

    R2←R2−R1,R3←R3−R1,R4←R4−R1.\begin{aligned} R_2 &\leftarrow R_2 - R_1, \\ R_3 &\leftarrow R_3 - R_1, \\ R_4 &\leftarrow R_4 - R_1. \end{aligned}

    得:

    D=∣abcd0aa+ba+b+c02a3a+2b4a+3b+2c03a6a+3b10a+6b+3c∣.D = \left| \begin{matrix} a & b & c & d \\ 0 & a & a+b & a+b+c \\ 0 & 2a & 3a+2b & 4a+3b+2c \\ 0 & 3a & 6a+3b & 10a+6b+3c \end{matrix} \right|.

    沿第一列展开:

    D=a⋅∣aa+ba+b+c2a3a+2b4a+3b+2c3a6a+3b10a+6b+3c∣.D = a \cdot \left| \begin{matrix} a & a+b & a+b+c \\ 2a & 3a+2b & 4a+3b+2c \\ 3a & 6a+3b & 10a+6b+3c \end{matrix} \right|.

    继续作行变换:

    R2←R2−2R1,R3←R3−3R1.\begin{aligned} R_2 &\leftarrow R_2 - 2R_1,\\ R_3 &\leftarrow R_3 - 3R_1. \end{aligned}

    得:

    D=a⋅∣aa+ba+b+c0a2a+b03a7a+3b∣.D = a \cdot \left| \begin{matrix} a & a+b & a+b+c \\ 0 & a & 2a+b \\ 0 & 3a & 7a+3b \end{matrix} \right|.

    再作:

    R3←R3−3R2.R_3 \leftarrow R_3 - 3R_2.

    得到:

    D=a⋅∣aa+ba+b+c0a2a+b00a∣.D = a \cdot \left| \begin{matrix} a & a+b & a+b+c \\ 0 & a & 2a+b \\ 0 & 0 & a \end{matrix} \right|.

    因此:

    D=a⋅a⋅a⋅a=a4.D = a \cdot a \cdot a \cdot a = a^4.

二、​

  1. 计算四阶行列式

    D4=∣a13a23a33a43a12b1a22b2a32b3a42b4a1b12a2b22a3b32a4b42b13b23b33b43∣,ai≠0,(i=1,2,3,4)D_4 = \begin{vmatrix} a_1^3 & a_2^3 & a_3^3 & a_4^3 \\ a_1^2b_1 & a_2^2b_2 & a_3^2b_3 & a_4^2b_4 \\ a_1b_1^2 & a_2b_2^2 & a_3b_3^2 & a_4b_4^2 \\ b_1^3 & b_2^3 & b_3^3 & b_4^3 \end{vmatrix}, a_i \not= 0,(i = 1,2,3,4)
    解:

    由齐次特征想到范德蒙德行列式:由于 ai≠0a_i \neq 0,从第 jj 列 (j=1,2,3,4j=1,2,3,4) 分别提出公因子 aj3a_j^3:

    D4=a13a23a33a43∣1111b1a1b2a2b3a3b4a4(b1a1)2(b2a2)2(b3a3)2(b4a4)2(b1a1)3(b2a2)3(b3a3)3(b4a4)3∣\begin{aligned} D_4 &= a_1^3 a_2^3 a_3^3 a_4^3 \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ \frac{b_1}{a_1} & \frac{b_2}{a_2} & \frac{b_3}{a_3} & \frac{b_4}{a_4} \\ (\frac{b_1}{a_1})^2 & (\frac{b_2}{a_2})^2 & (\frac{b_3}{a_3})^2 & (\frac{b_4}{a_4})^2 \\ (\frac{b_1}{a_1})^3 & (\frac{b_2}{a_2})^3 & (\frac{b_3}{a_3})^3 & (\frac{b_4}{a_4})^3 \end{matrix} \right| \\ \end{aligned}

    得到标准形式。令 xi=biaix_i = \frac{b_i}{a_i},根据范德蒙德行列式公式 ∏1≤j<i≤n(xi−xj)\prod_{1 \le j < i \le n} (x_i - x_j),有:

    D4=(∏k=14ak3)⋅∏1≤j<i≤4(biai−bjaj)=(∏k=14ak3)⋅∏1≤j<i≤4ajbi−aibjaiaj.\begin{aligned} D_4 &= \left( \prod_{k=1}^4 a_k^3 \right) \cdot \prod_{1 \le j < i \le 4} \left( \frac{b_i}{a_i} - \frac{b_j}{a_j} \right) \\ &= \left( \prod_{k=1}^4 a_k^3 \right) \cdot \prod_{1 \le j < i \le 4} \frac{a_j b_i - a_i b_j}{a_i a_j}. \end{aligned}

    在上述乘积中,分母部分的所有 aiaja_i a_j 乘积恰好等于 ∏k=14ak3\prod_{k=1}^4 a_k^3(因为在 n=4n=4 的组合中,每个下标出现 3 次)。约分得:

    D4=∏1≤j<i≤4(ajbi−aibj).\boxed{D_4 = \prod_{1 \le j < i \le 4} (a_j b_i - a_i b_j)}.

  2. 计算 f(x+1)−f(x)f(x+1) - f(x), 其中

    f(x)=∣1000⋯0x1200⋯0x21330⋯0x3⋮⋮⋮⋮⋱⋮⋮1nCn2Cn3⋯Cnn−1xn1n+1Cn+12Cn+13⋯Cn+1n−1xn+1∣f(x) = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 & 0 & \cdots & 0 & x \\ 1 & 2 & 0 & 0 & \cdots & 0 & x^2 \\ 1 & 3 & 3 & 0 & \cdots & 0 & x^3 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 1 & n & C_n^2 & C_n^3 & \cdots & C_n^{n-1} & x^n \\ 1 & n + 1 & C_{n+1}^2 & C_{n+1}^3 & \cdots & C_{n+1}^{n-1} & x^{n+1} \end{vmatrix}
    解:

    根据行列式的性质,利用线性性质对最后一列进行运算:

    f(x+1)−f(x)=∣100⋯0(x+1)−x120⋯0(x+1)2−x2133⋯0(x+1)3−x3⋮⋮⋮⋱⋮⋮1nCn2⋯Cnn−1(x+1)n−xn1n+1Cn+12⋯Cn+1n−1(x+1)n+1−xn+1∣f(x+1) - f(x) = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 & \cdots & 0 & (x+1) - x \\ 1 & 2 & 0 & \cdots & 0 & (x+1)^2 - x^2 \\ 1 & 3 & 3 & \cdots & 0 & (x+1)^3 - x^3 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 1 & n & C_n^2 & \cdots & C_n^{n-1} & (x+1)^n - x^n \\ 1 & n + 1 & C_{n+1}^2 & \cdots & C_{n+1}^{n-1} & (x+1)^{n+1} - x^{n+1} \end{vmatrix}

    利用二项式展开公式 (x+1)k−xk=kxk−1+Ck2xk−2+⋯+1(x+1)^k - x^k = kx^{k-1} + C_k^2 x^{k-2} + \cdots + 1,最后一列的第 kk 行元素为一个关于 xx 的 k−1k-1 次多项式。

    观察前 nn 列构成的子矩阵是一个下三角矩阵,主对角线元素分别为 1,2,3,⋯ ,n1, 2, 3, \cdots, n。我们可以通过列变换将最后一列的大部分项消去:

    1. 利用第 1 列消去最后一列中的常数项。
    2. 利用第 2 列消去最后一列中的一次项。
    3. 以此类推,利用第 jj 列消去最后一列中的 j−1j-1 次项。

    经过上述列变换整理后,行列式变为下三角行列式:

    ∣100⋯00120⋯00133⋯00⋮⋮⋮⋱⋮⋮1nCn2⋯n01n+1Cn+12⋯Cn+1n−1(n+1)xn∣\begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 & \cdots & 0 & 0 \\ 1 & 2 & 0 & \cdots & 0 & 0 \\ 1 & 3 & 3 & \cdots & 0 & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 1 & n & C_n^2 & \cdots & n & 0 \\ 1 & n + 1 & C_{n+1}^2 & \cdots & C_{n+1}^{n-1} & (n+1)x^n \end{vmatrix}

    直接计算主对角线元素的乘积:

    f(x+1)−f(x)=1×2×3×⋯×n×(n+1)xn=(n+1)!xn\begin{aligned} f(x+1) - f(x) &= 1 \times 2 \times 3 \times \cdots \times n \times (n+1)x^n \\ &= (n+1)! x^n \end{aligned}

    因此,

    f(x+1)−f(x)=(n+1)!⋅xn.\boxed{f(x+1) - f(x) = (n+1)! \cdot x^n}.

  3. 计算以下 n+1n+1 阶行列式:

    Dn+1=∣aaxax2⋯axn−1axn−1aax⋯axn−2axn−10−1a⋯axn−1axn−2⋮⋮⋮⋱⋮⋮000⋯aax000⋯−1a∣D_{n+1} = \begin{vmatrix} a & ax & ax^2 & \cdots & ax^{n-1} & ax^n \\ -1 & a & ax & \cdots & ax^{n-2} & ax^{n-1} \\ 0 & -1 & a & \cdots & ax^{n-1} & ax^{n-2} \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & a & ax \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & -1 & a \end{vmatrix}
    解:

    观察行列式中第 1 行元素的规律,后一列元素是前一列元素乘以 xx;同时观察主对角线下方元素为 −1-1,其余为 aa 或 axax 的幂次形式。

    为了消去第 1 行中除 a11a_{11} 以外的元素,我们可以从最后一列开始,依次向前作列变换:

    Cj←Cj−xCj−1,(j=n+1,n,⋯ ,2).C_j \leftarrow C_j - x C_{j-1}, \quad (j = n+1, n, \cdots, 2).

    经过上述变换,原行列式变为下三角行列式:

    Dn+1=∣a00⋯00−1a+x0⋯000−1a+x⋯00⋮⋮⋮⋱⋮⋮000⋯a+x0000⋯−1a+x∣D_{n+1} = \begin{vmatrix} a & 0 & 0 & \cdots & 0 & 0 \\ -1 & a+x & 0 & \cdots & 0 & 0 \\ 0 & -1 & a+x & \cdots & 0 & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & a+x & 0 \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & -1 & a+x \end{vmatrix}

    主对角线上第 1 个元素为 aa,从第 2 个到第 n+1n+1 个元素均为 a+xa+x,共 nn 个 a+xa+x。

    Dn+1=a⋅(a+x)⋅(a+x)⋯(a+x)⏟n个=a(a+x)n.D_{n+1} = a \cdot \underbrace{(a+x) \cdot (a+x) \cdots (a+x)}_{n \text{个}} = a(a+x)^n.

    因此,

    Dn+1=a(a+x)n.\boxed{D_{n+1} = a(a+x)^n}.

三、​

  1. 设行列式

    D=∣304022220−70053−22∣D = \begin{vmatrix} 3 & 0 & 4 & 0 \\ 2 & 2 & 2 & 2 \\ 0 & -7 & 0 & 0 \\ 5 & 3 & -2 & 2 \end{vmatrix}

    求 DD 的第 44 行元素的余子式之和 M41+M42+M43+M44的值。M_{41}+M_{42}+M_{43}+M_{44}的值。

    解:

    简单计算即可:

    1. 计算 M41M_{41}
    M41=∣040222−700∣M_{41} = \begin{vmatrix} 0 & 4 & 0 \\ 2 & 2 & 2 \\ -7 & 0 & 0 \end{vmatrix}

    按第 3 行展开:

    M41=(−7)×(−1)3+1∣4022∣=−7×(8−0)=−56.M_{41} = (-7) \times (-1)^{3+1} \begin{vmatrix} 4 & 0 \\ 2 & 2 \end{vmatrix} = -7 \times (8 - 0) = -56.
    1. 计算 M42M_{42}
    M42=∣340222000∣M_{42} = \begin{vmatrix} 3 & 4 & 0 \\ 2 & 2 & 2 \\ 0 & 0 & 0 \end{vmatrix}

    第 3 行全为 0,故 M42=0M_{42} = 0。

    1. 计算 M43M_{43}
    M43=∣3002220−70∣M_{43} = \begin{vmatrix} 3 & 0 & 0 \\ 2 & 2 & 2 \\ 0 & -7 & 0 \end{vmatrix}

    按第 1 行展开:

    M43=3×(−1)1+1∣22−70∣=3×(0−(−14))=42.M_{43} = 3 \times (-1)^{1+1} \begin{vmatrix} 2 & 2 \\ -7 & 0 \end{vmatrix} = 3 \times (0 - (-14)) = 42.
    1. 计算 M44M_{44}
    M44=∣3042220−70∣M_{44} = \begin{vmatrix} 3 & 0 & 4 \\ 2 & 2 & 2 \\ 0 & -7 & 0 \end{vmatrix}

    按第 3 行展开:

    M44=(−7)×(−1)3+2∣3422∣=(−7)×(−1)×(6−8)=−14.M_{44} = (-7) \times (-1)^{3+2} \begin{vmatrix} 3 & 4 \\ 2 & 2 \end{vmatrix} = (-7) \times (-1) \times (6 - 8) = -14.

    求和:

    ∑j=14M4j=−56+0+42+(−14)=−28\boxed{\sum_{j=1}^4 M_{4j} = -56 + 0 + 42 + (-14) = -28}

  2. 设 a1a2⋯an−1≠0,n>1a_1a_2\cdots a_{n-1} \not= 0, n > 1 。试求行列式

    D=∣xb1b2⋯bn−11a10⋯010a2⋯0⋮⋮⋮⋱⋮100⋯an−1∣D = \begin{vmatrix} x & b_1 & b_2 & \cdots & b_{n-1} \\ 1 & a_1 & 0 & \cdots & 0 \\ 1 & 0 & a_2 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 1 & 0 & 0 & \cdots & a_{n-1} \end{vmatrix}

    的第一行中诸元素的代数余子式之和 A11+A12+⋯+A1nA_{11} + A_{12} + \cdots +A_{1n}。

    解:

    行列式某一行(列)元素代数余子式之和,等于将该行列式中该行(列)的所有元素替换为 1 后所得的行列式的值。 因此,所求之和 SS 等于将 DD 的第 1 行全部换成 1 后的行列式 D1D_1:

    S=D1=∣111⋯11a10⋯010a2⋯0⋮⋮⋮⋱⋮100⋯an−1∣S = D_1 = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 & \cdots & 1 \\ 1 & a_1 & 0 & \cdots & 0 \\ 1 & 0 & a_2 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 1 & 0 & 0 & \cdots & a_{n-1} \end{vmatrix}

    这是箭头型行列式,按公式变形得:

    D1=∣1−∑i=1n−11ai11⋯10a10⋯000a2⋯0⋮⋮⋮⋱⋮000⋯an−1∣D_1 = \begin{vmatrix} 1 - \sum_{i=1}^{n-1} \frac{1}{a_i} & 1 & 1 & \cdots & 1 \\ 0 & a_1 & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & 0 & a_2 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & a_{n-1} \end{vmatrix}

    其值等于主对角线元素的乘积:

    S=(1−∑i=1n−11ai)⋅∏i=1n−1ai=∏i=1n−1ai−∑i=1n−1(1ai∏j=1n−1aj)=∏i=1n−1ai−∑i=1n−1∏j≠iaj.\begin{aligned} S &= \boxed{\left( 1 - \sum_{i=1}^{n-1} \frac{1}{a_i} \right) \cdot \prod_{i=1}^{n-1} a_i} \\ &= \prod_{i=1}^{n-1} a_i - \sum_{i=1}^{n-1} \left( \frac{1}{a_i} \prod_{j=1}^{n-1} a_j \right) \\ &= \prod_{i=1}^{n-1} a_i - \sum_{i=1}^{n-1} \prod_{j \neq i} a_j. \end{aligned}

四、​

  1. 已知齐次线性方程组

    {(3−λ)x1+x2+x3=0(2−λ)x2−x3=04x1−2x2+(1−λ)x3=0\begin{cases} (3-\lambda)x_1 + x_2 + x_3 = 0 \\ (2-\lambda)x_2 - x_3 = 0 \\ 4x_1 - 2x_2 + (1-\lambda)x_3 = 0 \end{cases}

    有非零解,求 λ\lambda 的值。

    解:

    齐次线性方程组有非零解的充要条件是其系数行列式 D=0D = 0。 系数行列式为:

    D=∣3−λ1102−λ−14−21−λ∣.D = \begin{vmatrix} 3-\lambda & 1 & 1 \\ 0 & 2-\lambda & -1 \\ 4 & -2 & 1-\lambda \end{vmatrix}.

    按第一列展开:

    D=(3−λ)∣2−λ−1−21−λ∣+4∣112−λ−1∣=(3−λ)[(2−λ)(1−λ)−(−1)(−2)]+4[−1−(2−λ)]=(3−λ)[(λ2−3λ+2)−2]+4[λ−3]=(3−λ)(λ2−3λ)−4(3−λ)=(3−λ)(λ2−3λ−4).\begin{aligned} D &= (3-\lambda) \begin{vmatrix} 2-\lambda & -1 \\ -2 & 1-\lambda \end{vmatrix} + 4 \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 2-\lambda & -1 \end{vmatrix} \\ &= (3-\lambda) [ (2-\lambda)(1-\lambda) - (-1)(-2) ] + 4 [ -1 - (2-\lambda) ] \\ &= (3-\lambda) [ (\lambda^2 - 3\lambda + 2) - 2 ] + 4 [ \lambda - 3 ] \\ &= (3-\lambda) (\lambda^2 - 3\lambda) - 4(3-\lambda) \\ &= (3-\lambda) (\lambda^2 - 3\lambda - 4). \end{aligned}

    令 D=0D = 0,得:

    (3−λ)(λ−4)(λ+1)=0.(3-\lambda)(\lambda-4)(\lambda+1) = 0.

    解得:

    λ1=3,λ2=4,λ3=−1.\lambda_1 = 3, \quad \lambda_2 = 4, \quad \lambda_3 = -1.

    因此,

    λ=−1,3,4.\boxed{\lambda = -1, 3, 4}.

  2. 已知 a2≠b2a^2 \not = b^2,试证方程组

    {ax1+bx2n=1ax2+bx2n−1=1⋮axn+bxn+1=1bxn+axn+1=1bxn−1+axn+2=1⋮bx1+ax2n=1\begin{cases} ax_1 + bx_{2n} = 1 \\ ax_2 + bx_{2n-1} = 1 \\ \quad \quad \vdots \\ ax_n + bx_{n+1} = 1 \\ bx_n+ax_{n+1} = 1 \\ bx_{n-1}+ax_{n+2} = 1 \\ \quad \quad \vdots \\ bx_1+ax_{2n} = 1 \end{cases}

    有唯一解,并求解。

    解:

    证明唯一性:

    观察方程组结构,可以将方程两两分组。 第 kk 个方程 (1≤k≤n1 \le k \le n) 与第 2n+1−k2n+1-k 个方程涉及相同的变量对 xkx_k 和 x2n+1−kx_{2n+1-k}。 具体地,对于任意 k∈{1,2,…,n}k \in \{1, 2, \dots, n\},我们有如下两个方程:

    1. 第 kk 行:axk+bx2n+1−k=1a x_k + b x_{2n+1-k} = 1
    2. 第 2n+1−k2n+1-k 行(倒数第 kk 行):bxk+ax2n+1−k=1b x_k + a x_{2n+1-k} = 1

    这构成了 nn 个独立的二元一次方程组。对于每一组,其系数行列式为:

    Dk=∣abba∣=a2−b2.D_k = \begin{vmatrix} a & b \\ b & a \end{vmatrix} = a^2 - b^2.

    已知 a2≠b2a^2 \neq b^2,即 Dk≠0D_k \neq 0。 由于整个方程组的系数矩阵是一个分块对角矩阵(经过适当行列交换后),且每个子块的行列式均不为零,故原方程组系数行列式 D=(a2−b2)n≠0D = (a^2 - b^2)^n \neq 0。 根据克拉默法则,方程组有唯一解。

    求解:

    对于第 kk 组方程:

    {axk+bx2n+1−k=1⋯①bxk+ax2n+1−k=1⋯②\begin{cases} a x_k + b x_{2n+1-k} = 1 \quad \cdots ① \\ b x_k + a x_{2n+1-k} = 1 \quad \cdots ② \end{cases}

    ①+②① + ② 得:

    (a+b)(xk+x2n+1−k)=2.(a+b)(x_k + x_{2n+1-k}) = 2.

    ①−②① - ② 得:

    (a−b)(xk−x2n+1−k)=0.(a-b)(x_k - x_{2n+1-k}) = 0.

    因为 a2≠b2a^2 \neq b^2,所以 a≠ba \neq b 且 a≠−ba \neq -b。 由 (a−b)(xk−x2n+1−k)=0(a-b)(x_k - x_{2n+1-k}) = 0 且 a−b≠0a-b \neq 0,得 xk=x2n+1−kx_k = x_{2n+1-k}。 代入和式:

    (a+b)(2xk)=2  ⟹  xk=1a+b.(a+b)(2x_k) = 2 \implies x_k = \frac{1}{a+b}.

    该结果对所有 k=1,…,nk=1, \dots, n 成立,且 x2n+1−kx_{2n+1-k} 也为同值。 故方程组的解为:

    xi=1a+b(i=1,2,…,2n).\boxed{x_i = \frac{1}{a+b} \quad (i = 1, 2, \dots, 2n)}.

五、​

设

A=(111111−1−11−11−11−1−11)A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix}
  1. 求 A2A^2

  2. 证 AA 可逆,且求 A−1A^{-1}

  3. 求 (A∗)−1(A^*)^{-1}

    解:

    1. 求 A2A^2

    直接计算矩阵乘法:

    A2=(111111−1−11−11−11−1−11)(111111−1−11−11−11−1−11)=(1+1+1+11+1−1−11−1+1−11−1−1+11+1−1−11+1+1+11−1−1+11−1+1−11−1+1−11−1−1+11+1+1+11+1−1−11−1−1+11−1+1−11+1−1−11+1+1+1)=(4000040000400004)=4E.\begin{aligned} A^2 &= \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} 1+1+1+1 & 1+1-1-1 & 1-1+1-1 & 1-1-1+1 \\ 1+1-1-1 & 1+1+1+1 & 1-1-1+1 & 1-1+1-1 \\ 1-1+1-1 & 1-1-1+1 & 1+1+1+1 & 1+1-1-1 \\ 1-1-1+1 & 1-1+1-1 & 1+1-1-1 & 1+1+1+1 \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} 4 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 4 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 4 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 4 \end{pmatrix} \\ &= \boxed{4E}. \end{aligned}

    2. 证 AA 可逆,且求 A−1A^{-1}

    由 A2=4EA^2 = 4E 可知,行列式 ∣A2∣=∣4E∣=44=256≠0|A^2| = |4E| = 4^4 = 256 \neq 0,故 ∣A∣≠0|A| \neq 0,即 AA 可逆。

    对等式 A2=4EA^2 = 4E 两边同乘 A−1A^{-1},得:

    A=4A−1  ⟹  A−1=14A.A = 4 A^{-1} \implies A^{-1} = \frac{1}{4} A.

    代入 AA 的值:

    A−1=14(111111−1−11−11−11−1−11).\boxed{ A^{-1} = \frac{1}{4} \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix} }.

    3. 求 (A∗)−1(A^*)^{-1}

    根据伴随矩阵的性质 A∗=∣A∣A−1A^* = |A|A^{-1},对其求逆:

    (A∗)−1=(∣A∣A−1)−1=1∣A∣(A−1)−1=1∣A∣A.(A^*)^{-1} = (|A|A^{-1})^{-1} = \frac{1}{|A|} (A^{-1})^{-1} = \frac{1}{|A|} A.

    首先需要计算 ∣A∣|A|。 利用行变换,r2−r1,r3−r1,r4−r1r_2-r_1, r_3-r_1, r_4-r_1:

    ∣A∣=∣111111−1−11−11−11−1−11∣=∣111100−2−20−20−20−2−20∣|A| = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & -2 & -2 \\ 0 & -2 & 0 & -2 \\ 0 & -2 & -2 & 0 \end{vmatrix}

    按第一列展开:

    ∣A∣=1⋅(−1)1+1∣0−2−2−20−2−2−20∣|A| = 1 \cdot (-1)^{1+1} \begin{vmatrix} 0 & -2 & -2 \\ -2 & 0 & -2 \\ -2 & -2 & 0 \end{vmatrix}

    直接计算三阶行列式:

    ∣A∣=[0+(−2)(−2)(−2)+(−2)(−2)(−2)]−[0+0+0]=−8−8=−16.\begin{aligned} |A| &= [0 + (-2)(-2)(-2) + (-2)(-2)(-2)] - [0 + 0 + 0] \\ &= -8 - 8 = -16. \end{aligned}

    将 ∣A∣=−16|A| = -16 代入公式 (A∗)−1=1∣A∣A(A^*)^{-1} = \frac{1}{|A|} A:

    (A∗)−1=−116A=−116(111111−1−11−11−11−1−11).(A^*)^{-1} = -\frac{1}{16} A = -\frac{1}{16} \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix}.

    因此,

    (A∗)−1=−116A.\boxed{(A^*)^{-1} = -\frac{1}{16} A}.

六、​

  1. 设 ABA=CABA=C, 其中

    A=(10011301−1),C=(101010001)A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 3 \\ 0 & 1 & -1 \end{pmatrix}, C = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}

    求 BB 的伴随矩阵 B∗B^*。

    解:

    由公式 B∗=∣B∣B−1B^* = |B| B^{-1},我们需要先求 ∣B∣|B| 和 B−1B^{-1}。

    1. 求 ∣B∣|B| 由 ABA=CABA = C,两边取行列式:

    ∣A∣⋅∣B∣⋅∣A∣=∣C∣  ⟹  ∣B∣=∣C∣∣A∣2.|A| \cdot |B| \cdot |A| = |C| \implies |B| = \frac{|C|}{|A|^2}.

    计算 ∣A∣|A| 和 ∣C∣|C|:

    ∣A∣=1×(1×(−1)−3×1)=−4,∣C∣=1.\begin{aligned} |A| &= 1 \times (1 \times (-1) - 3 \times 1) = -4, \\ |C| &= 1. \end{aligned}

    所以,

    ∣B∣=1(−4)2=116.|B| = \frac{1}{(-4)^2} = \frac{1}{16}.

    2. 求 B−1B^{-1} 由 ABA=CABA = C 可得 B=A−1CA−1B = A^{-1} C A^{-1},故:

    B−1=(A−1CA−1)−1=(A−1)−1C−1(A−1)−1=AC−1A.B^{-1} = (A^{-1} C A^{-1})^{-1} = (A^{-1})^{-1} C^{-1} (A^{-1})^{-1} = A C^{-1} A.

    首先求 C−1C^{-1}。显然有:

    C−1=(10−1010001).C^{-1} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}.

    计算 AC−1A C^{-1}:

    AC−1=(10011301−1)(10−1010001)=(10−111201−1).A C^{-1} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 3 \\ 0 & 1 & -1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 1 & 1 & 2 \\ 0 & 1 & -1 \end{pmatrix}.

    计算 B−1=(AC−1)AB^{-1} = (A C^{-1}) A:

    B−1=(10−111201−1)(10011301−1)=(1−11231104).\begin{aligned} B^{-1} &= \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 1 & 1 & 2 \\ 0 & 1 & -1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 3 \\ 0 & 1 & -1 \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & 3 & 1 \\ 1 & 0 & 4 \end{pmatrix}. \end{aligned}

    3. 求 B∗B^*

    B∗=∣B∣B−1=116(1−11231104).B^* = |B| B^{-1} = \frac{1}{16} \begin{pmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & 3 & 1 \\ 1 & 0 & 4 \end{pmatrix}.

    因此,

    B∗=116(1−11231104).\boxed{B^* = \frac{1}{16} \begin{pmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & 3 & 1 \\ 1 & 0 & 4 \end{pmatrix}}.

  2. 已知矩阵

    A=(101014205),B=(2112),C=(103102)A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 4 \\ 2 & 0 & 5 \end{pmatrix}, B = \begin{pmatrix} 2 & 1 \\ 1 & 2 \end{pmatrix}, C = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 3 & 1 \\ 0 & 2 \end{pmatrix}

    且 AXB=CAXB = C, 求矩阵 XX

    解:

    暴力计算即可,这里直接给出答案:

    X=13(4−313−9−22).\boxed{X = \frac{1}{3} \begin{pmatrix} 4 & -3 \\ 13 & -9 \\ -2 & 2 \end{pmatrix}}.

七、​

已知 AA 为三阶可逆矩阵, BB 为三阶矩阵,且满足 2A−1B=B−4E2A^{-1}B=B-4E。

  1. 证明: (A−2E)(A-2E) 为可逆矩阵,且写出 (A−2E)−1(A-2E)^{-1}

  2. 若

    B=(1−20120002)B = \begin{pmatrix} 1 & -2 & 0 \\ 1 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix}

    求矩阵 AA。

    解:

    1. 证明 (A−2E)(A-2E) 可逆并求逆 将原式 2A−1B=B−4E2A^{-1}B = B - 4E 变形:

    4E=B−2A−1B4E=(E−2A−1)B4E=(AA−1−2A−1)B4E=(A−2E)A−1B.\begin{aligned} 4E &= B - 2A^{-1}B \\ 4E &= (E - 2A^{-1})B \\ 4E &= (A A^{-1} - 2A^{-1})B \\ 4E &= (A - 2E)A^{-1}B. \end{aligned}

    由此可得:

    (A−2E)⋅(14A−1B)=E.(A - 2E) \cdot \left( \frac{1}{4} A^{-1} B \right) = E.

    因为 (A−2E)(A-2E) 乘以一个矩阵得到了单位矩阵 EE,所以 (A−2E)(A-2E) 是可逆的,且其逆矩阵为:

    (A−2E)−1=14A−1B.\boxed{(A-2E)^{-1} = \frac{1}{4} A^{-1} B}.

    2. 求矩阵 AA

    可以由题设推导出 (A−2E)B=4A(A - 2E)B = 4A,下面解 AA。 整理该式:

    AB−2B=4AAB−4A=2BA(B−4E)=2BA=2B(B−4E)−1.\begin{aligned} AB - 2B &= 4A \\ AB - 4A &= 2B \\ A(B - 4E) &= 2B \\ A &= 2B(B - 4E)^{-1}. \end{aligned}

    (这里需假设 B−4EB-4E 可逆,通过后续计算可验证)。

    已知 B=(1−20120002)B = \begin{pmatrix} 1 & -2 & 0 \\ 1 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix},计算 B−4EB - 4E:

    B−4E=(1−4−2012−40002−4)=(−3−201−2000−2).B - 4E = \begin{pmatrix} 1-4 & -2 & 0 \\ 1 & 2-4 & 0 \\ 0 & 0 & 2-4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -3 & -2 & 0 \\ 1 & -2 & 0 \\ 0 & 0 & -2 \end{pmatrix}.

    计算 (B−4E)−1(B - 4E)^{-1}。 行列式 ∣B−4E∣=−16≠0|B - 4E| = -16 \neq 0,可逆。 求值:(可以利用分块对角矩阵性质)

    (B−4E)−1=18(−220−1−3000−4).(B - 4E)^{-1} = \frac{1}{8} \begin{pmatrix} -2 & 2 & 0 \\ -1 & -3 & 0 \\ 0 & 0 & -4 \end{pmatrix}.

    最后计算 A=2B(B−4E)−1A = 2B(B - 4E)^{-1}:

    A=2(1−20120002)⋅18(−220−1−3000−4)=14(−2+22+60−2−22−6000−8)=14(080−4−4000−8)=(020−1−1000−2).\begin{aligned} A &= 2 \begin{pmatrix} 1 & -2 & 0 \\ 1 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} \cdot \frac{1}{8} \begin{pmatrix} -2 & 2 & 0 \\ -1 & -3 & 0 \\ 0 & 0 & -4 \end{pmatrix} \\ &= \frac{1}{4} \begin{pmatrix} -2+2 & 2+6 & 0 \\ -2-2 & 2-6 & 0 \\ 0 & 0 & -8 \end{pmatrix} \\ &= \frac{1}{4} \begin{pmatrix} 0 & 8 & 0 \\ -4 & -4 & 0 \\ 0 & 0 & -8 \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} 0 & 2 & 0 \\ -1 & -1 & 0 \\ 0 & 0 & -2 \end{pmatrix}. \end{aligned}

    因此,

    A=(020−1−1000−2).\boxed{A = \begin{pmatrix} 0 & 2 & 0 \\ -1 & -1 & 0 \\ 0 & 0 & -2 \end{pmatrix}}.

八、​

设

{(2−λ)x1+2x2−2x3=12x1+(5−λ)x2−4x3=2−2x1−4x2+(5−λ)x3=−λ−1\begin{cases} (2-\lambda)x_1+2x_2-2x_3 = 1 \\ 2x_1+(5-\lambda)x_2-4x_3 = 2 \\ -2x_1-4x_2+(5-\lambda)x_3 = -\lambda - 1 \end{cases}

问 λ\lambda 为何值时,此方程组有唯一解,无解或有无穷多解?并在有无穷多解时求其解。

解:

对方程组的增广矩阵 Aˉ\bar{A} 进行初等行变换:

Aˉ=(2−λ2−2125−λ−42−2−45−λ−λ−1)→r3+r2(2−λ2−2125−λ−4201−λ1−λ1−λ)\bar{A} = \left( \begin{array}{ccc|c} 2-\lambda & 2 & -2 & 1 \\ 2 & 5-\lambda & -4 & 2 \\ -2 & -4 & 5-\lambda & -\lambda - 1 \end{array} \right) \xrightarrow{r_3+r_2} \left( \begin{array}{ccc|c} 2-\lambda & 2 & -2 & 1 \\ 2 & 5-\lambda & -4 & 2 \\ 0 & 1-\lambda & 1-\lambda & 1-\lambda \end{array} \right)

交换 r1,r2r_1, r_2 并整理,最终化为阶梯型(过程略):

Aˉ∼(25−λ−4201−λ1−λ1−λ00(λ−1)(λ−10)(λ−1)(λ−4))\bar{A} \sim \left( \begin{array}{ccc|c} 2 & 5-\lambda & -4 & 2 \\ 0 & 1-\lambda & 1-\lambda & 1-\lambda \\ 0 & 0 & (\lambda-1)(\lambda-10) & (\lambda-1)(\lambda-4) \end{array} \right)
  1. 唯一解: 当主对角元均不为 0 时,即 λ≠1\lambda \neq 1 且 λ≠10\lambda \neq 10 时,方程组有唯一解。

  2. 无解: 当 λ=10\lambda = 10 时,第 3 行变为 0x1+0x2+0x3=9×6=540x_1+0x_2+0x_3 = 9 \times 6 = 54,出现 0=540=54 的矛盾,方程组无解。

  3. 无穷多解: 当 λ=1\lambda = 1 时,矩阵变为:

(24−4200000000)\left( \begin{array}{ccc|c} 2 & 4 & -4 & 2 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{array} \right)

秩为 1,小于未知数个数 3,故有无穷多解。 化简得 x1+2x2−2x3=1x_1 + 2x_2 - 2x_3 = 1。 令 x2=k1,x3=k2x_2=k_1, x_3=k_2,得通解:

{x1=1−2k1+2k2x2=k1x3=k2(k1,k2∈R)\begin{cases} x_1 = 1 - 2k_1 + 2k_2 \\ x_2 = k_1 \\ x_3 = k_2 \end{cases} \quad (k_1, k_2 \in \mathbb{R})

九、​

已知矩阵

A=(111111−1−11−11−11−1−11)A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix}
  1. 求 An(n=2,3,⋯ )A^n(n=2,3,\cdots)
  2. 若方阵 BB 满足 A3+A2+AB−3A−2E=0A^3+A^2+AB-3A-2E=0 ,求 BB
解:

1. 求 AnA^n

由第五题得 A2=4EA^2 = 4E:

由此可推导 AnA^n 的规律,分 nn 为偶数和奇数讨论:

  • 当 nn 为偶数时,设 n=2kn=2k (k∈N∗k \in \mathbb{N}^*): A2k=(A2)k=(4E)k=4kE=(22)kE=22kE=2nE.A^{2k} = (A^2)^k = (4E)^k = 4^k E = (2^2)^k E = 2^{2k} E = 2^n E.
  • 当 nn 为奇数时,设 n=2k+1n=2k+1 (k∈N∗k \in \mathbb{N}^*): A2k+1=A2k⋅A=22kE⋅A=2n−1A.A^{2k+1} = A^{2k} \cdot A = 2^{2k} E \cdot A = 2^{n-1} A.

综上所述:

An={2nE,n 为偶数2n−1A,n 为奇数\boxed{ A^n = \begin{cases} 2^n E, & n \text{ 为偶数} \\ 2^{n-1} A, & n \text{ 为奇数} \end{cases} }

2. 求 BB

利用第 1 问的结论,可知:

A2=4E,A3=A2⋅A=4A.A^2 = 4E, \quad A^3 = A^2 \cdot A = 4A.

将这些结果代入已知方程 A3+A2+AB−3A−2E=0A^3+A^2+AB-3A-2E=0:

(4A)+(4E)+AB−3A−2E=0(4A−3A)+(4E−2E)+AB=0A+2E+AB=0.\begin{aligned} (4A) + (4E) + AB - 3A - 2E &= 0 \\ (4A - 3A) + (4E - 2E) + AB &= 0 \\ A + 2E + AB &= 0. \end{aligned}

移项得:

AB=−A−2E.AB = -A - 2E.

由于 A2=4EA^2 = 4E,可知 ∣A2∣=∣4E∣=44≠0|A^2| = |4E| = 4^4 \neq 0,故 ∣A∣≠0|A| \neq 0,即 AA 可逆。 且由 A⋅A=4EA \cdot A = 4E 可得:

A−1=14A.A^{-1} = \frac{1}{4} A.

方程 AB=−A−2EAB = -A - 2E 两边左乘 A−1A^{-1}:

B=A−1(−A−2E)=−A−1A−2A−1E=−E−2A−1=−E−2(14A)=−E−12A=−12(2E+A).\begin{aligned} B &= A^{-1}(-A - 2E) \\ &= -A^{-1}A - 2A^{-1}E \\ &= -E - 2A^{-1} \\ &= -E - 2\left(\frac{1}{4}A\right) \\ &= -E - \frac{1}{2}A \\ &= -\frac{1}{2}(2E + A). \end{aligned}

代入具体数值计算:

2E+A=(2000020000200002)+(111111−1−11−11−11−1−11)=(311113−1−11−13−11−1−13).\begin{aligned} 2E + A &= \begin{pmatrix} 2 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} 3 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 3 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 3 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 3 \end{pmatrix}. \end{aligned}

因此,

B=−12(311113−1−11−13−11−1−13).\boxed{ B = -\frac{1}{2} \begin{pmatrix} 3 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 3 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & 3 & -1 \\ 1 & -1 & -1 & 3 \end{pmatrix} }.